Home page one logo
PE Pensioen

Slagen voor PE Pensioen en adviesbevoegd blijven

PE Pensioen is het PE-examen Adviseur Pensioen van het CDFD: een digitaal examen van 60 minuten met 23 vragen (15 kennis- en begripvragen en 8 casusvragen, samen 31 punten) en een slaaggrens van 68%. Het toetst actuele ontwikkelingen uit Basis, Vermogen en Pensioen, waaronder de Wet toekomst pensioenen. Je bereidt je voor met vijf oefenexamens van 23 vragen in oefen- en examenmodus, met uitleg per vraag en een foutenanalyse per onderwerp.

Zo bereid je je voor op PE Pensioen

Je bereidt je voor op PE Pensioen door de stof te oefenen in dezelfde vorm als het examen. Bij WFToefenen.nl krijg je vijf oefenexamens van elk 23 vragen, samen 115 examenvragen op basis van de officiële toetstermen en de ontwikkelingen die het CDFD voor deze beroepskwalificatie heeft vastgesteld. Elke toets bevat kennisvragen en casusvragen uit Basis, Vermogen en Pensioen, met de Wet toekomst pensioenen als rode draad.

De training is gemaakt voor pensioenadviseurs die al Wft-vakbekwaam zijn en binnen de lopende PE-periode hun bevoegdheid willen houden. Voor € 69,95 heb je 60 dagen toegang, direct na aanmelding en op elk apparaat.

Vijf volledige oefenexamens

Elke toets telt 23 vragen en volgt de verdeling van het echte examen: 15 kennis- en begripvragen en 8 casusvragen, met dezelfde slaaggrens van 68%. Je komt de vraagvormen tegen die het CDFD gebruikt, zoals multiple select, rangschikken en numerieke vragen waarbij je zelf een getal invult.

Uitleg bij elke vraag

Na het nakijken zie je per vraag het juiste antwoord met uitleg. Je leest waarom het goede antwoord klopt en waarom het antwoord dat jij koos niet past bij de situatie in de casus. Juist bij twijfelgevallen leer je daar het meest van.

Foutenanalyse na elke toets

Na elke toets zie je per onderwerp waar je punten laat liggen. Daarna start je een extra oefentraining op precies die zwakke onderwerpen, zodat je niet steeds opnieuw de stof doorneemt die je allang beheerst.

AI-docent die meekijkt

Snap je een antwoord niet, stel dan bij die vraag of dat onderwerp je eigen vraag. De AI-docent kent jouw antwoorden, legt uit waar je denkfout zat en baseert zich op de wetten en officiële bronnen van het examen, zoals de Pensioenwet en de Wet toekomst pensioenen.

Oefenmodus of examenmodus

Per toets kies je hoe je werkt. In oefenmodus werk je de stof rustig door. In examenmodus krijg je dezelfde tijdsdruk als op het echte examen: 23 vragen in 60 minuten. Een toets die je onderbreekt, hervat je later waar je gebleven was.

Actuele vragen en dashboard

De vragen worden gecontroleerd en bijgewerkt op de actuele wet- en regelgeving en de officiële toetstermen. Op je dashboard volg je je voortgang en zie je welke onderwerpen al sterk zijn en welke nog aandacht vragen.

Zo is het PE-examen Adviseur Pensioen opgebouwd

Het PE-examen Adviseur Pensioen is een digitaal examen van 60 minuten met 23 vragen en 31 punten, dat je aflegt bij een door het CDFD erkend exameninstituut. Het is geen herhaling van je initiële Wft-examens. Het examen toetst alleen de ontwikkelingen die het CDFD voor deze beroepskwalificatie heeft geselecteerd, en die zijn niet ouder dan drie jaar.

Er zijn twee soorten vragen. De 15 kennis- en begripvragen (K/B) toetsen theorie, feitenkennis en inzicht; ze zijn relatief kort en leveren elk 1 punt op. De 8 casusvragen (V/C, vaardigheden en competenties) gaan uit van een klantsituatie. Je past kennis toe, lost een probleem op, beoordeelt informatie of kiest hoe je iets aan de klant uitlegt. Over één casus kunnen meerdere vragen gaan en elke casusvraag is 2 punten waard. Samen zijn de casusvragen dus goed voor 16 van de 31 punten.

Omdat Adviseur Pensioen bestaat uit de modules Basis, Vermogen en Pensioen, komen ontwikkelingen uit alle drie terug. De verdeling is niet gelijk. Bij de kennisvragen weegt elke module ongeveer even zwaar, maar van de 8 casusvragen gaan er 5 over Pensioen. Daardoor haal je 15 van de 31 punten uit de pensioenmodule, tegen 9 uit Vermogen en 7 uit Basis.

Een paar ontwikkelingen staan in meer dan één module, zoals de tegenbewijsregeling in box 3 (Basis en Vermogen) en de structurele RVU-drempelvrijstelling (Vermogen en Pensioen). Zo'n onderwerp wordt maar bij uitzondering vanuit meerdere modules bevraagd.

Het CDFD past de PE-examens elk jaar op 1 april aan op de nieuw vastgestelde ontwikkelingen. De huidige versie geldt sinds 1 april 2026 en hoort bij de PE-periode van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2028. Heb je ook een geldige bevoegdheid Adviseur Vermogen, dan voldoe je met dit examen tegelijk aan de PE-plicht voor Vermogen. Haal je het niet binnen de periode, dan mag je niet meer adviseren en herstel je je bevoegdheid met een Bijzonder Examen. Onze toetsen volgen dezelfde verdeling over de modules, zodat je ook in de training het meest met pensioencasussen bezig bent.

6Vragen uit de module Basis
7Vragen uit de module Vermogen
10Vragen uit de module Pensioen
50%Van de punten uit kennisvragen

Lastige casusvragen over de Wet toekomst pensioenen

De lastigste vragen in dit examen zijn de casusvragen waarin je een onderdeel van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) toepast op een concrete werkgever of deelnemer. Feitenkennis is daar niet genoeg. Je moet zien welke regel in deze situatie geldt, en vaak kloppen twee antwoorden op zich, terwijl er maar één past bij wat er in de casus staat.

De Wtp raakt alle drie de modules. In Pensioen gaat het om het nieuwe pensioensysteem, de transitiefase, het overgangsrecht en de eerbiedigende werking, en om de leidraden die de AFM voor pensioenuitvoerders heeft opgesteld. In Vermogen komt de wet terug bij lijfrentes, het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen. In Basis staat hij als aparte ontwikkeling. Wie de Wtp alleen in grote lijnen kent, loopt dus op meerdere plekken in het examen risico.

Een paar voorbeelden van waar kandidaten op vastlopen. De wet onderscheidt de solidaire premieovereenkomst, waarbij de premie collectief wordt belegd en de resultaten in ieder geval per leeftijdscohort worden toebedeeld, van de flexibele premieovereenkomst, waarbij de premie individueel wordt belegd. Elk heeft een eigen buffer voor mee- en tegenvallers: de solidariteitsreserve en de risicodelingsreserve. In een meerkeuzevraag lijken die begrippen sterk op elkaar. Hetzelfde geldt voor beschermingsrendement en overrendement, of voor de premie-uitkeringsovereenkomst. Daarbij kan de premie of het kapitaal in de laatste 15 jaar voor de pensioengerechtigde leeftijd uit de Algemene Ouderdomswet al worden gebruikt om een vastgestelde uitkering aan te kopen.

Ook de partnerdefinitie in de Pensioenwet is veranderd. Onder partner valt naast de echtgenoot en de geregistreerd partner ook de meerderjarige met wie de werknemer een gezamenlijke huishouding voert, met uitzondering van onder meer bloedverwanten in de eerste graad. In een casus over nabestaandenpensioen bepaal je dus eerst of iemand wel als partner telt, voordat je iets zegt over de uitkering.

Daarnaast werkt de Wtp gefaseerd. De wet is op 1 juli 2023 in werking getreden, maar een aantal fiscale onderdelen ging later in of volgt nog, onder meer per 1 januari 2027, 1 januari 2028 en 1 januari 2037. Bij vragen over de transitiefase moet je dus weten welke regel op welk moment geldt.

Zo oefen je deze vraagtypen bij WFToefenen.nl:

  • Casusvragen met twee aannemelijke antwoorden. In de uitleg staat waarom het ene antwoord past bij de gegevens uit de casus en het andere niet, zodat je leert letten op het detail dat de doorslag geeft.
  • Multiple select en meervoudige keuzelijst, waarbij je meer dan één optie kiest. Die vorm oefen je net zo vaak als je wilt, tot je niet meer gokt maar weet welke combinatie klopt.
  • Rangschikvragen, waarbij je stappen in de juiste volgorde zet. In de uitleg zie je welke volgorde klopt en waarom.
  • Numerieke vragen, waarbij je zelf een getal invult. Je rekent met een gewone niet-programmeerbare rekenmachine, net als op het examen.
  • Wat na de uitleg nog onduidelijk is, leg je voor aan de AI-docent. Die ziet welk antwoord jij gaf en legt uit waar het misging, bijvoorbeeld bij het verschil tussen de solidariteitsreserve en de risicodelingsreserve.

Tip: Lees bij een casusvraag eerst de vraag en pas daarna de casus. Dan weet je welke gegevens je zoekt en lees je niet twee keer.

Waarom ook depositogaranties in je pensioenexamen zitten

Depositogaranties en andere Basis-onderwerpen zitten in dit examen omdat het PE-examen de ontwikkelingen toetst uit elke module waaruit je beroepskwalificatie bestaat, en Basis is daar één van. Voor veel pensioenadviseurs voelt dat als een zijpad. Toch zijn de 6 Basis-vragen samen 7 punten waard, en met een slaaggrens van 21,08 punten laat je die niet zomaar liggen.

Bij depositogaranties gaat het om de wijzigingen in het Nederlandse depositogarantiestelsel van 1 september 2024, die voortkomen uit de Europese DGS-richtlijn. De termijn voor een tijdelijk hogere dekking is verlengd, en die tijdelijk hogere dekking geldt nu ook voor een aantal uitkeringen. Het CDFD verwacht dat je dit op hoofdlijnen kent.

Daar sluit de ontwikkeling rond buitenlandse tegoeden op aan. Consumenten sparen vaker bij een buitenlandse bank en zijn zich niet altijd bewust van de extra risico's, zoals onduidelijke voorwaarden, een valutarisico of een spaartegoed dat niet onder het Nederlandse stelsel valt. Die ontwikkeling moet je ook kunnen toepassen, bijvoorbeeld als een klant vraagt of zijn spaargeld bij een buitenlandse bank net zo goed beschermd is.

Andere Basis-ontwikkelingen liggen dichter bij je advieswerk dan je zou denken. Bij de impact van technologische ontwikkelingen gaat het om gewijzigde regels voor geautomatiseerd advies en om de gevolgen van de nieuwe AI-verordening voor financiële dienstverleners. Bij schuldhulpverlening gaat het onder meer om de gewijzigde Gedragscode Schuldhulpverlening per 1 juli 2024 en de introductie van Basisdienstverlening schuldhulpverlening. De basisbeurs voor studenten in het hbo en aan de universiteit is sinds het studiejaar 2023-2024 terug, en dat raakt de financiële planning van een gezin met studerende kinderen. Bij klachten- en geschillenregelingen kunnen kleinzakelijke ondernemers sinds 1 oktober 2023 bij het Kifid terecht met klachten over hun kortlopend zakelijk krediet.

In de training krijgen de Basis-onderwerpen hetzelfde gewicht als op het examen. Na een paar toetsen zie je in de foutenanalyse of ze bij jou goed gaan of dat je er steeds punten laat liggen. In dat laatste geval is een extra oefentraining op juist die onderwerpen een snelle manier om punten terug te halen.

Waarom oefenen voor Wft PE Pensioen beter werkt dan lezen

Oefenen werkt beter dan lezen omdat het PE-examen vraagt om toepassen, en dat leer je pas als je zelf een antwoord moet kiezen en ziet waar je de mist in gaat. Voor deze beroepskwalificatie gaat het om zo'n dertig ontwikkelingen, van de basisbeurs tot de verjaring van te betalen pensioenpremies. Een lijst met die onderwerpen doorlezen geeft snel het gevoel dat je het kent. Herkennen is alleen iets anders dan toepassen in een casus van twee punten.

Bij elke vraag in de training zie je na het nakijken het juiste antwoord met uitleg, en op dat moment landt de stof. Neem de klachten- en geschillenregelingen. Je weet misschien dat er een aparte geschilleninstantie voor pensioenfondsen is. Weet je ook dat deelnemers met een geschil met hun pensioenfonds zich sinds 1 januari 2024 kunnen richten tot de Stichting Geschilleninstantie Pensioenfondsen (GIP), opgericht in het kader van de Wtp? En dat de tuchtrechtelijke klachtenafwikkeling van de Klachtencommissie NVI en het Kifid sinds 1 april 2024 bij het Kifid is ondergebracht? In een casus over een ontevreden deelnemer maakt dat het verschil tussen het goede antwoord en een antwoord dat bijna klopt.

De foutenanalyse maakt zichtbaar waar het misgaat. Na elke toets zie je per onderwerp waar je punten verliest. Misschien gaan de pensioencasussen goed, maar laat je punten liggen bij de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme of bij schuldhulpverlening, omdat je daar in je dagelijkse werk minder mee bezig bent. Dan start je een extra oefentraining op juist die onderwerpen, in plaats van alle stof opnieuw door te nemen. Voor een adviseur met een volle agenda scheelt dat veel tijd.

Soms is een uitleg niet genoeg en wil je doorvragen. Daarvoor is de AI-docent. Je stelt bij een vraag of onderwerp je eigen vraag, bijvoorbeeld wat de Wtp betekent voor een klant die al pensioen ontvangt, of welke grondslagen de AVG kent om persoonsgegevens van klanten te verwerken. De AI-docent kent jouw antwoorden, legt uit waarom jouw keuze niet klopte en baseert zijn uitleg op de wetten en officiële bronnen van het examen, zoals de Pensioenwet, de Wet inkomstenbelasting 2001 en het Burgerlijk Wetboek.

Je dashboard houdt intussen bij hoe je ervoor staat. Je ziet welke onderwerpen sterk zijn en welke nog zwak, en hoe je resultaten zich over de toetsen ontwikkelen. Haal je in examenmodus steeds de 68%, ook op een toets die je nog niet kende, dan heb je een goed beeld of je de stof onder tijdsdruk beheerst.

Begin met één toets in oefenmodus en kijk wat de foutenanalyse je vertelt. Dat zegt meer over je kansen dan een avond lezen.

Tip: Lees de uitleg ook bij vragen die je goed had. Soms klopte je antwoord om de verkeerde reden, en dat merk je pas in de uitleg.

Zo pak je de voorbereiding op het PE Pensioen examen aan

Je begint met één toets om te zien waar je staat en werkt daarna gericht naar de examenmodus toe. Wil je eerst zien hoe de vragen eruitzien, begin dan met het gratis PE Pensioen oefenexamen van tien vragen; daarna zie je ook welke onderdelen er in de volledige training zitten.

Hoe eerder je met de eerste toets begint, hoe meer ruimte je hebt om je zwakke onderwerpen aan te pakken.

  1. 1Direct aan de slagNa je aanmelding heb je meteen toegang tot de vijf toetsen, op je laptop, tablet of telefoon. Je toegang loopt 60 dagen, dus plan je oefenmomenten in die periode.
  2. 2Eerste toets in oefenmodusMaak toets 1 rustig in oefenmodus, zonder klok. Lees bij elke vraag de uitleg en noteer welke ontwikkelingen je nog niet scherp had.
  3. 3Foutenanalyse bekijkenKijk na de toets per onderwerp waar je punten verloor. Zit het probleem bij de Wtp-onderwerpen uit Pensioen of juist bij de Vermogen-ontwikkelingen, zoals de actualiteiten rond lijfrenten of beleggen in cryptofondsen?
  4. 4Zwakke onderwerpen gericht oefenenStart de extra oefentraining op je zwakke onderwerpen en stel de AI-docent vragen over wat na de uitleg nog onduidelijk is. Maak daarna de volgende toetsen.
  5. 5Examenmodus onder tijdsdrukMaak de laatste toetsen in examenmodus: 23 vragen in 60 minuten, met een slaaggrens van 68%. Zo merk je of je tempo klopt en of je de casusvragen binnen de tijd afrondt.
  6. 6Dashboard als eindcontroleKijk voor je examen nog één keer naar je dashboard. Zijn er nog zwakke onderwerpen, neem die dan door met een extra oefentraining.

Tip: Bewaar één toets die je nog niet hebt gezien voor de laatste dagen. Dan test je in examenmodus op vragen die nieuw voor je zijn.

Puntverlies voorkomen bij de tegenbewijsregeling box 3 en andere casussen

Puntverlies voorkom je vooral door nauwkeurig te lezen, want veel fouten ontstaan doordat een detail in de casus over het hoofd wordt gezien. Neem de tegenbewijsregeling box 3. Het kabinet wil box 3 baseren op het werkelijk behaalde rendement, en tot dat nieuwe stelsel er is, geldt overbruggingswetgeving waarbij belastingplichtigen een tegenbewijsregeling kunnen gebruiken. In een casus over een klant met spaargeld en beleggingen ga je dus uit van de regels die nu gelden, niet van het stelsel dat nog komt.

Let ook op de formulering van de vraag. Een vraag naar de eerste stap, naar twee juiste opties of naar de bewering die niet klopt, vraagt telkens iets anders van je. Wie te snel leest, kiest een antwoord dat inhoudelijk klopt maar geen antwoord is op de vraag.

Het examen duurt 60 minuten voor 23 vragen. De casusvragen kosten meer leestijd dan de korte kennisvragen, maar ze leveren ook twee keer zoveel punten op. Verdeel je tijd daarnaar en blijf niet hangen bij één kennisvraag waar je niet uitkomt.

Deze gewone examentips helpen daarnaast:

  • Maak meerdere toetsen in examenmodus, zodat het tempo van 23 vragen in een uur vertrouwd voelt voordat je op het examen zit.
  • Neem een niet-programmeerbare rekenmachine mee die je kent, en gebruik je kladpapier. Bij numerieke vragen vul je zelf een getal in, dus reken het na als je tijd overhoudt.
  • Twijfel je tussen twee antwoorden, ga dan terug naar de casus en zoek het gegeven dat de doorslag geeft, zoals de datum van een wijziging of de rol van de betrokkene: werkgever, deelnemer of pensioengerechtigde.
  • Houd de ingangsdata van wijzigingen goed uit elkaar. Bij de Wtp en bij de klachten- en geschillenregelingen hangt het goede antwoord vaak af van het moment waarop iets geldt.
  • Na het examen krijg je binnen twee werkdagen de uitslag per mail van DUO, en twee werkdagen later download je je PE-certificaat in Mijn Wft. Dat certificaat blijft onbeperkt geldig. Gezakt? Je mag zo vaak herkansen als je wilt, en de foutenanalyse in de training laat zien welke onderwerpen je voor de volgende poging nog moet oefenen.

Wat zit er in deze training voor pe pensioen

PE Pensioen Toets 123 vragenslaaggrens 68%60 min
PE Pensioen Toets 223 vragenslaaggrens 68%60 min
PE Pensioen Toets 323 vragenslaaggrens 68%60 min
PE Pensioen Toets 423 vragenslaaggrens 68%60 min
PE Pensioen Toets 523 vragenslaaggrens 68%60 min

Over het examen voor pe pensioen

PE-examen Adviseur Pensioen

Het PE-examen Adviseur Pensioen is het examen voor permanente educatie waarmee je je adviesbevoegdheid voor de beroepskwalificatie Adviseur Pensioen geldig houdt. Het is bedoeld voor adviseurs die al Wft-vakbekwaam zijn en binnen de PE-periode moeten aantonen dat hun kennis actueel is. Haal je het examen, dan download je een PE-certificaat in Mijn Wft. Heb je ook een geldige bevoegdheid Adviseur Vermogen, dan voldoe je daarmee tegelijk aan de PE-plicht voor Vermogen.

Examenvorm

Digitaal op de computer, alleen in het Nederlands

Examenduur

60 minuten

Aantal vragen

23 vragen, samen 31 punten: 15 kennis- en begripvragen van 1 punt en 8 casusvragen (vaardigheden en competenties) van 2 punten

Soorten vragen

Multiple choice, multiple select, meervoudige keuzelijst, rangschikken en numerieke vragen

Hulpmiddelen

Niet-programmeerbare rekenmachine, schrijfmateriaal en kladpapier

Slaaggrens

68% van het maximaal aantal punten (21,08 punten), wat gelijkstaat aan een 5,5 die wordt afgerond naar een 6

Waar

Bij een door het CDFD erkend exameninstituut in Europees Nederland; je hebt een Wft-ID nodig uit Mijn Wft

Uitslag

Binnen twee werkdagen per mail van DUO; twee werkdagen later download je het PE-certificaat in Mijn Wft

Herkansen

Zo vaak als je wilt

Inzage

Alleen bij een 4 of 5, maximaal één keer per half jaar

Geldigheid

Het certificaat blijft onbeperkt geldig; je moet het examen halen binnen de PE-periode, nu van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2028

Niet op tijd gehaald

Je mag dan niet meer adviseren en herstelt je bevoegdheid met een Bijzonder Examen

€ 69,95

PE Pensioen

Toetsen

5

Vragen

115

Vragen per toets

23

Slaaggrens

68%

Tijd per toets

60 min

Uitleg per vraag

Ja

Toegang

Direct online